Vochtplek-check: waar komt die plek vandaan?

Een vochtplek zegt zelden waar het water vandaan komt. Water loopt langs balken, leidingen en isolatie en komt naar beneden op het eerste punt waar het niet verder kan — soms meters van het lek vandaan. Daarom begint het opsporen niet bij de plek, maar bij de omstandigheden eromheen.

Deze check loopt de vier vragen langs die een vakman ook als eerste stelt. U krijgt geen diagnose op afstand, wel een richting en een paar dingen die u zelf kunt nakijken. Wat u antwoordt, wordt onderaan alvast in het aanvraagformulier gezet, zodat er niet naar hoeft te worden gevraagd.

De oorzaken die deze check onderscheidt

Waarschijnlijk een lekkage in de badkamer, keuken of het toilet erboven

Een natte plek recht onder een natte ruimte komt in de meeste gevallen uit die ruimte: een kitnaad die los zit, een doucheput die niet goed aansluit, een afvoer die lekt of tegelwerk waar water achter loopt. Het water hoeft daarvoor niet zichtbaar te stromen — een haarscheurtje in de kit is al genoeg.

• Douche of gebruik de ruimte een dag niet en kijk of de plek droger wordt. Wordt hij dat, dan zit het lek bij het gebruik (kit, afvoer, doucheput) en niet in de waterleiding.
• Loop de kitnaden na op plekken waar ze loslaten of donker verkleurd zijn.
• Zet de plek vandaag met potlood af of maak een foto met een meetlint ernaast — dan ziet u morgen of hij groeit.
• Zet geen nieuwe kit over oude, losse kit heen; dan sluit u het water juist op.

Het water komt waarschijnlijk van de buren of een hoger gelegen woning

Zit de plek onder een andere woning, dan ligt de oorzaak vrijwel altijd daar — en dat maakt het ook een kwestie van aansprakelijkheid. Hoe eerder dat is vastgelegd, hoe makkelijker de afhandeling verloopt.

• Meld het bij de bovenbuur en, als u in een appartement woont, bij de VvE of de beheerder.
• Maak vandaag foto's met datum, ook van de omvang van de plek. Dat is later uw bewijs.
• Gooi beschadigde spullen niet weg voordat de verzekeraar ze heeft gezien.
• Laat het lek opsporen voordat er iets wordt gerepareerd: een reparatie op de verkeerde plek betaalt niemand terug.

Het dak, de dakdoorvoer of de dakkapel laat water door

Een plek die opkomt na regen en onder het dak zit, wijst op het dakvlak zelf of op een aansluiting: een dakdoorvoer, de loodslabbe langs een dakkapel, een schoorsteenaansluiting of een verstopte goot die overloopt. Bij een plat dak is dat vaak een naad of een afvoer die het water niet kwijt kan.

• Kijk tijdens of vlak na een regenbui op zolder of in de dakkapel waar het water binnenkomt — dat is het enige moment waarop u het echt ziet.
• Controleer of de dakgoot en de afvoer niet verstopt zitten; een overlopende goot geeft precies hetzelfde beeld.
• Ga niet zelf het dak op bij nat weer.
• Zet een emmer neer en leg er een doek in, dan spat het niet.

Water van buiten: gevel, goot of een aansluiting

Komt de plek alleen op na regen, dan komt het water van buiten naar binnen. De meest voorkomende routes zijn een verstopte of lekkende dakgoot, een scheur in het voegwerk, een kapotte gevelafdekking en de aansluiting van kozijnen op het metselwerk.

• Kijk tijdens een bui aan de buitenkant waar het water langs de gevel loopt of uit de goot stroomt.
• Let op donkere, natte banen in de gevel — daar trekt het water naar binnen.
• Controleer het voegwerk op open of zandende voegen, zeker op de regenzijde (in Nederland meestal zuidwest).
• Laat het herstellen in een droge periode; nat metselwerk voegen of schilderen sluit het vocht juist op.

Dit lijkt op condens, niet op een lekkage

Een plek die opkomt na douchen, koken of wasgoed drogen en die niet echt nat aanvoelt, is meestal vocht uit de lucht dat neerslaat op een koud oppervlak: een buitenhoek, een koudebrug, de bovenkant van een muur of achter een kast tegen de buitenmuur. Een gezin brengt per dag al snel tien liter vocht in huis; zonder afvoer moet dat ergens heen.

• Zet tijdens en na het douchen of koken een raam open of de afzuiging aan, en houd dat vijftien tot dertig minuten vol.
• Houd ventilatieroosters open, ook 's winters. Dichtgeplakte roosters zijn een van de meest voorkomende oorzaken.
• Zet kasten een paar centimeter van de buitenmuur af, zodat er lucht langs kan.
• Droog wasgoed niet binnen zonder afzuiging of open raam.

Vocht van onderaf in de kelder of kruipruimte

In een kelder of kruipruimte komt vocht meestal van onderen of van opzij: grondwater dat door de wand of vloer dringt, of vocht dat optrekt in het metselwerk. Vaak versterkt door een kruipruimte die te weinig lucht krijgt — en dat vocht trekt vervolgens de woning in.

• Kijk of de kruipluiken en de ventilatieopeningen in de gevel vrij liggen en niet zijn dichtgezet of dichtgegroeid.
• Leg een stuk plastic plat op de vloer en plak de randen af. Zit er na een dag condens aan de onderkant, dan komt het vocht uit de bodem; zit het aan de bovenkant, dan uit de lucht.
• Kijk of er water blijft staan na regen en of de afvoer rond het huis nog werkt.
• Zet geen vochtvreters in als enige oplossing: die halen het vocht uit de lucht, niet uit de bron.

De aansluiting van het kozijn — of condens op het glas en de hoeken

Rond ramen spelen twee dingen door elkaar heen. Water van buiten komt binnen via de kitnaad tussen kozijn en metselwerk, via een rotte onderdorpel of via een raamdorpel die het water niet meer naar buiten leidt. Aan de binnenkant slaat vocht neer op het koudste punt, en dat is bij een raam vrijwel altijd de onderste hoek.

• Prik voorzichtig met een schroevendraaier in de onderdorpel van een houten kozijn. Zakt hij weg, dan is er houtrot en loopt er water in.
• Kijk of de kitnaad rond het kozijn nog overal vastzit en nergens openstaat.
• Zit het vocht alleen aan de binnenkant in de onderhoeken en is het buiten droog, dan is het condens en geen lekkage.
• Controleer of de ontwateringsgaatjes onder in het kozijn niet dichtzitten.

Een actief lek dat nog steeds water aanvoert

Een plek die nat is én groter wordt, betekent dat er op dit moment water bij komt. Hoe langer dat doorgaat, hoe verder het water zich door de constructie verspreidt en hoe groter de schade aan stuc, hout en isolatie wordt. Dit is het geval waarbij wachten duurder is dan kijken.

• Zet de plek af met potlood en zet de datum erbij, dan ziet u hoe snel hij groeit.
• Zet er een bak onder en haal spullen weg die eronder staan.
• Weet u welke leiding het kan zijn, draai die dan af. Weet u het niet, draai dan de hoofdkraan dicht als het echt doorloopt.
• Laat het lek opsporen voordat er wordt opengebroken — dat scheelt herstelwerk.

Schimmel betekent: er is al langere tijd vocht

Schimmel groeit niet op een droge muur. Dat hij zichtbaar is, betekent dat er weken tot maanden vocht heeft gestaan. Alleen schoonmaken of overschilderen laat de oorzaak intact en de schimmel komt binnen enkele weken terug — vaak groter dan daarvoor.

• Zoek eerst de oorzaak: lekkage, optrekkend vocht of condens. Pas daarna verwijderen.
• Schilder niet over schimmel heen, ook niet met anti-schimmelverf: die hecht niet op een vochtige ondergrond.
• Bij een klein oppervlak kunt u zelf schoonmaken met handschoenen en een mondkapje en goed ventileren; bij een groot oppervlak of bij klachten van bewoners is dat geen werk om zelf te doen.
• Houd de ruimte in de tussentijd extra goed geventileerd.

Het vocht zit in de constructie, niet alleen op de afwerking

Bladderende verf en brokkelend stucwerk ontstaan doordat vocht van achteren naar buiten duwt. Dat is een teken dat de muur zelf vocht bevat — door een lek dat er al langer is, door optrekkend vocht of door doorslaand vocht vanuit de gevel.

• Haal de losse verf of het losse stuc er voorzichtig af en kijk hoe ver het doorloopt; dat is vaak groter dan het van buiten lijkt.
• Laat de muur eerst drogen en de oorzaak wegnemen voordat er opnieuw wordt afgewerkt.
• Loopt de vlek van onderaf omhoog en is hij onderaan het breedst, dan wijst dat op optrekkend vocht.
• Gebruik geen dampdichte verf of folie als noodoplossing: het vocht gaat dan naast of achter de afwerking zitten.

Mogelijk een oude plek van een lek dat er niet meer is

Een droge, verkleurde plek die niet groeit, is vaak het litteken van een lekkage die al verholpen is of vanzelf is gestopt. Zeker weten doet u dat pas als u hem een tijdje volgt — een lek dat alleen bij bepaald weer of bepaald gebruik optreedt, lijkt tussendoor opgelost.

• Zet de rand af met potlood en zet de datum erbij. Blijft hij na een paar weken en na een flinke regenbui gelijk, dan is hij waarschijnlijk oud.
• Kijk na de eerstvolgende stevige regenbui opnieuw.
• Laat de plek helemaal drogen voordat u overschildert, anders komt de verkleuring door de nieuwe verf heen.
• Gebruik een isolerende voorstrijk, anders blijft de bruine rand zichtbaar.

Uit deze antwoorden is de oorzaak nog niet aan te wijzen

Uw combinatie van antwoorden past niet op één duidelijke oorzaak. Dat komt vaker voor dan u denkt: vocht van buiten, een leiding en condens geven alle drie een verkleurde plek. Het verschil zit in wanneer de plek verandert, en dat vraagt een paar dagen kijken of een meting ter plaatse.

• Zet de rand van de plek af met potlood en schrijf de datum erbij.
• Noteer een week lang wanneer hij groter of natter wordt: na regen, na douchen, of onafhankelijk daarvan.
• Maak foto's — ook van de ruimte erboven en van de gevel aan de buitenkant.
• Komt u er zo niet uit, laat het dan meten in plaats van gokken: een reparatie op de verkeerde plek kost twee keer geld.

Lees ook

Vochtplekken op het plafond: de oorzakenSchimmel en vocht in huis aanpakkenLekkage herkennen in stappenAlle kennisbank-artikelen